ZAKAT RENTAS NEGERI: SAH ATAU SEBALIKNYA?

Isu membayar zakat di luar negeri tempat bermastautin atau tempat mencari rezeki sering menjadi polemik dan persoalan dalam kalangan masyarakat. Ada yang memilih untuk membayar zakat di kampung halaman, walaupun mereka bekerja dan menetap di negeri lain. Jadi, apakah sebenarnya hukum zakat rentas negeri ini?

Hukum Asas dan Keutamaan (Afdhal)

Secara asasnya, dari sudut hukum syarak, pembayaran zakat merentas negeri adalah sah sekiranya ia diserahkan kepada golongan asnaf yang layak. Kewajipan zakat individu tersebut dianggap telah tertunai. Namun begitu, 'sah' tidak bermaksud ia digalakkan atau menepati keutamaan (afdhal).

Muzakarah Jawatankuasa Fatwa Majlis Kebangsaan serta fatwa-fatwa di peringkat negeri di Malaysia telah menetapkan bahawa umat Islam wajib (dari segi pentadbiran dan afdhal syarak) membayar zakat di negeri tempat kekayaan atau pendapatan itu dijana.

Prinsip Pengagihan Tempatan

Ketetapan ini bersandarkan kepada satu prinsip penting dalam Islam iaitu menjaga kebajikan masyarakat setempat terlebih dahulu. Ini dirujuk melalui pesanan Nabi Muhammad SAW kepada Muaz bin Jabal ketika beliau diutuskan ke Yaman:

"Beritahulah mereka bahawa Allah mewajibkan zakat ke atas harta mereka, diambil daripada golongan kaya antara mereka dan diagihkan kepada golongan miskin dalam kalangan mereka." (Riwayat Bukhari).

Hadis ini jelas menekankan frasa "dalam kalangan mereka", yang bermaksud zakat perlu dipulangkan kepada komuniti di mana kekayaan tersebut diraih.

Keadilan Sosial Untuk Asnaf Tempatan

Hikmah utama larangan atau ketidakgalakan zakat rentas negeri adalah untuk mengelakkan ketidakseimbangan agihan kekayaan. Jika semua pekerja di Selangor atau di sekitar UPM memilih untuk membayar zakat di negeri masing-masing, nasib dan kebajikan asnaf di tempat mereka mencari rezeki pasti akan terabai.

Oleh itu, tunaikanlah zakat melalui amil yang diiktiraf di tempat anda mencari rezeki, seperti WAZAN UPM (bagi staf dan komuniti UPM) yang bertindak bagi pihak Lembaga Zakat Selangor. Ia memastikan hak asnaf tempatan sentiasa terbela dan terpelihara.

Tarikh Input: 30/04/2026 | Kemaskini: 20/08/2026 | rizal_helmi